| |
|
 |
Plamka żółta (łac. macula lutea) jest elementem siatkówki, dokładnie naprzeciwko źrenicy. Jej kolor wiąże się z obecnością żółtych barwników – zeaksantyny i luteiny. Plamka żółta ma wymiary 1,5 x 2mm, w jej centrum znajduje się zagłębienie – tak zwany dołek środkowy. Podobnie jak w pozostałej części siatkówki, która wyścieła większą część wnętrza gałki ocznej, znajdują się tu komórki światłoczułe (fotoreceptory); czopki - odpowiedzialne za widzenie barwne i w ciągu dnia oraz pręciki- odpowiedzialne za widzenie w nocy.
|
Gdy światło pada na jedną z takich komórek, jest ono przetwarzane w sygnał nerwowy, który za pośrednictwem włókna nerwowego przesyłany jest do mózgu. Z wielu takich sygnałów nasz mózg buduje obraz tego, na co patrzymy.
Gdy patrzymy bezpośrednio na jakiś przedmiot jego obraz pada na plamkę żółtą. Widzimy go ostro, ponieważ w obszarze plamki żółtej znajdują się komórki odpowiedzialne za ostre widzenie szczegółów, czyli czopki. Dokładnie w centrum plamki żółtej mieści się dołek środkowy – niewielkie zagłębienie odpowiedzialne za najostrzejsze widzenie. Jest to miejsce największej koncentracji czopków.
Dołek środkowy jest tak mały, że na jego obszarze może być odwzorowane jedynie krótkie słowo lub pojedyncze znaki, jakie widzimy np. podczas sprawdzania ostrości wzroku. Nasza ostrość wzroku zależy zatem od funkcjonowania malutkiego dołka środkowego w siatkówce.
Tkanka nerwowa wraz z naczyniami krwionośnymi, które ją odżywiają tworzy powierzchowne, przezroczyste warstwy siatkówki. Leżące pod nią fotoreceptory (komórki światłoczułe) są natomiast odżywiane przez naczynia krwionośne naczyniówki znajdującej się poniżej. Pomiędzy fotoreceptorami a naczyniówką leży warstwa komórek barwnikowych - nabłonek barwnikowy siatkówki, który kontroluje transport substancji i tlenu.
Przyczyną zmian występujących w związanym z wiekiem zwyrodnieniu plamki żółtej (AMD) jest zaburzona przemiana materii w komórkach nabłonka barwnikowego i fotoreceptorach znajdujących się w plamce żółtej. Komórki przestają funkcjonować i obumierają co powoduje pogorszenie ostrości wzroku. Szybkość postępowania choroby zależy od jej postaci. Wyróżniamy dwie postaci AMD - suchą i wysiękową (mokrą).
We wczesnym stadium obydwu form pojawiają się punktowe złogi pod nabłonkiem barwnikowym, tak zwane druzy. Okuliści rozróżniają kilka typów druzów, jednak najbardziej istotny jest podział na twarde i miękkie druzy. Twarde druzy wiążą się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia suchej formy AMD, miękkie druzy z ryzykiem rozwoju postaci wysiękowej AMD.
Sucha postać AMD jest zdecydowanie najczęściej spotykana (około 90% przypadków). Obumierające i odkładające się w postaci druz komórki tworzą ograniczone, punktowe obszary, które stają się z czasem coraz większe i mogą się ze sobą zlewać. Choroba rozwija się przeważnie wiele lat, możliwe jest przejście w wysiękową postać AMD. Efektem rozwoju choroby jest powolny spadek ostrości widzenia w części centralnej, a nawet całkowita ślepota.
Postać wysiękowa AMD stanowi około 10% wszystkich przypadków, jej przebieg jest jednak o wiele szybszy i cięższy niż postaci suchej. Pod nabłonkiem barwnikowym siatkówki, a także pomiędzy nim a fotoreceptorami tworzą się nowe, nieprawidłowe, nadmiernie kruche i nieszczelne naczynia krwionośne. Skutkiem rozwoju tych naczyń może być powstanie obrzęków siatkówki lub gromadzenie się płynu czy też wylewy krwi do ciała szklistego i do siatkówki, może to spowodować oddzielenie się nabłonka barwnikowego lub siatkówki, zniszczenie nabłonka barwnikowego i fotoreceptorów a nawet tworzenie blizn. Postać wilgotna AMD może doprowadzić w niektórych przypadkach do utraty wzroku nawet w kilka dni!
Funkcjonowanie plamki żółtej ocenia się badając ostrość wzroku i pole widzenia a także oglądając dno oka wziernikiem ocznym lub w lampie szczelinowej (biomikroskop) przy pomocy specjalnej soczewki VOLK. Aby ocenić naczynia krwionośne oraz przepływ krwi wykonuje się tak zwaną angiografię fluoresceinową.
Najprostszym sposobem oceny naszego wzroku jest test Amslera . Dzięki temu testowi sami jesteśmy w stanie ocenić, czy występują u nas pierwsze oznaki choroby AMD.
|
|
|
